By HANNA SIMONIS

---

Perfekcyjnie samotni – Vincenzo Latronico o pokoleniu, które zamieniło życie w estetyczny feed.

Powieść Do perfekcji autorstwa Vincenzo Latronico to jedno z najbardziej przenikliwych literackich studiów współczesnej europejskiej trzydziestolatkowości. Książka, oszczędna w formie i chłodna w tonie, przygląda się pokoleniu wychowanemu w przekonaniu, że świat stoi przed nim otworem, a sukces jest kwestią estetyki, mobilności i odpowiedniego kadru. Latronico demontuje ten mit z chirurgiczną precyzją.

Autor urodził się w Rzymie w 1984 roku, ale od lat związany jest z Berlinem, gdzie przez dłuższy czas mieszkał i który stał się ważnym punktem odniesienia w jego twórczości. Latronico jest nie tylko prozaikiem, lecz także tłumaczem literatury anglojęzycznej na język włoski, współpracownikiem magazynów kulturalnych i obserwatorem przemian współczesnej klasy kreatywnej. Jego twórczość koncentruje się na tematach migracji, pracy intelektualnej i tożsamości pokolenia wychowanego w zglobalizowanej Europie. Do perfekcji przyniosło mu międzynarodowe uznanie, a anglojęzyczne wydanie powieści znalazło się wśród finalistów prestiżowej Booker Prize, co potwierdziło jej uniwersalny rezonans poza włoskim kontekstem.

Pokolenie dokumentujące swoje życie

Bohaterowie powieści – młoda para kreatywnych Europejczyków mieszkających w Berlinie – prowadzą życie, które z zewnątrz wydaje się spełnieniem aspiracji klasy średniej nowej generacji. Pracują zdalnie, podróżują, urządzają minimalistyczne mieszkanie w duchu skandynawskiego designu, jadają w modnych miejscach. Ich codzienność jest estetyczna, uporządkowana, pozornie harmonijna. Wszystko nadaje się do sfotografowania. Wszystko nadaje się do opublikowania. Ich życie układa się w spójny feed: jasne ściany, rośliny w donicach, ceramiczne filiżanki, kadry z lotnisk i plaż. Każdy obraz potwierdza przynależność do globalnej, mobilnej klasy kreatywnej. Jednak pod tą warstwą wizualnej spójności kryje się coś znacznie mniej uchwytnego – poczucie wymienialności i głębokiej samotności.

Latronico nie opowiada historii w klasyczny sposób. Jego narracja jest chłodna, zdystansowana, niemal socjologiczna. Bohaterowie nie mają wyraźnie zarysowanych indywidualnych cech, jakby celowo zostali odpersonalizowani. Są reprezentantami pokolenia, które nauczyło się mówić tym samym językiem – językiem designu, podróży, produktywności i samodoskonalenia. Ich związki, praca i przyjaźnie funkcjonują według podobnych schematów, jak ich profile w mediach społecznościowych: są starannie kuratorowane.

Krytyczne spojrzenie autora skupia się na mechanizmie dokumentowania życia. Każde doświadczenie musi zostać utrwalone, opisane, udostępnione. W efekcie chwila przestaje być przeżywana, a zaczyna być konsumowana. To, co prywatne, natychmiast staje się publiczne, lecz paradoksalnie nie prowadzi to do większej bliskości. Przeciwnie – im więcej obrazów, tym większe poczucie oddalenia. Bohaterowie funkcjonują w stałej ekspozycji, ale nie potrafią zbudować autentycznej więzi ani ze sobą, ani z otoczeniem.

Berlin, w którym toczy się akcja, nie jest jedynie tłem. To symbol miasta otwartego, kosmopolitycznego, obiecującego wolność i nieograniczone możliwości. Jednak u Latronica ta przestrzeń okazuje się równie wymienna jak profile na Instagramie. Kawiarnie, coworkingi i galerie przypominają siebie nawzajem, podobnie jak mieszkańcy różnych europejskich stolic zaczynają mówić tym samym językiem estetyki i aspiracji. Globalizacja doświadczenia prowadzi do jego spłaszczenia.

Najbardziej przejmującym wątkiem powieści jest rozbieżność między życiem prawdziwym a wykreowanym. W relacji głównych bohaterów pojawia się coraz więcej pęknięć: niedopowiedzeń, zmęczenia, cichego rozczarowania. Jednak w mediach społecznościowych nic się nie zmienia. Uśmiechy pozostają, podróże trwają, mieszkanie wygląda perfekcyjnie. Kryzys nie mieści się w estetyce. A skoro nie można go opublikować, jakby przestawał istnieć.

Samotność i iluzja perfekcji

Latronico pokazuje, że pokolenie europejskich trzydziestolatków zostało wychowane w kulcie możliwości. Mieli być mobilni, elastyczni, kreatywni. Tymczasem elastyczność przeradza się w brak zakorzenienia, mobilność w niemożność osiedlenia się, a kreatywność w permanentną autoprezentację. To pokolenie nieustannie się projektuje – jak aplikację, jak portfolio, jak mieszkanie. Problem polega na tym, że w procesie projektowania gubi się podmiot.

Do perfekcji nie jest moralizatorską krytyką mediów społecznościowych. To raczej subtelna diagnoza stanu ducha. Autor nie potępia swoich bohaterów, lecz obserwuje ich z chłodnym współczuciem. Ich samotność nie wynika z braku ludzi wokół, lecz z niemożności bycia niedoskonałym. Perfekcja staje się formą kontroli – nad obrazem, nad narracją o sobie, nad emocjami. Każde odstępstwo grozi utratą spójności wizerunku.

Siła tej powieści tkwi w jej oszczędności. Kryzys rozgrywa się w ciszy, w drobnych przesunięciach, w coraz bardziej pustych rozmowach. To literatura, która działa jak lustro – nie odbija twarzy jednostek, lecz całą generację. Pokolenie, które nauczyło się dokumentować każdy moment, a jednocześnie coraz trudniej przychodzi mu naprawdę go przeżyć.

W rezultacie Do perfekcji staje się opowieścią o iluzji kontroli. O przekonaniu, że jeśli odpowiednio skadrujemy rzeczywistość, stanie się ona spójna i sensowna. Latronico pokazuje jednak, że pod gładką powierzchnią zawsze kryje się chaos. I że najbardziej niepokojące nie jest to, że życie bywa niedoskonałe, lecz to, że tak bardzo staramy się udawać, iż jest inne.